شیرمادر تا پایان شش ماهگی به تنهایی و بدون اضافه كردن هیچ نوع غذای كمكی برای رشد طبیعی شیرخوار كافی است.

بعد از شش ماهگی نیازهای غذایی شیرخوار فقط با شیرمادر تأمین نمی‌شود و كودك باید از غذاهای نیمه جامد استفاده نماید. در صورتیكه كودك با توجه به كارت رشد، كمبود وزن داشته باشد، غذای كمكی را از 4 ماهگی می‌توان شروع نمود. متداولترین غذاهای كمكی عبارتند از: فرنی، شیربرنج، حریره بادام، پوره‌جات و كته نرم.

مادران عزیز برای شروع تغذیه تكمیلی بایستی به نكات زیر توجه داشته باشند:

1-      غذاها در شروع باید نسبتاً رقیق و غلظت آن كمی بیشتر از شیرمادر باشد و بتدریج به غلظت آن افزوده گردد.

2-      مواد غذایی چه از نظر نوع و چه از نظر مقدار به تدریج به غذای كودك اضافه گردد.

3-   برای شروع غذای كمكی شیرخوار پس از استفاده از یك نوع ماده غذایی ساده می‌توان این رژیم را به تدریج به مخلوطی از چند نوع غذا افزایش داد.

4-   هرگز نباید غذا را به زور به كودك خوراند و اگر از خوردن غذا خودداری نمود، نباید به سرعت آن را حذف كرد، بلكه با تحمل و حوصله، شیرخوار كم كم غذای جدید را می‌پذیرد.

5-   در كودكان كم وزن می‌توان از یك تا دو قاشق مرباخوری روغن یا كره، برای مقوی كردن و از گوشت، حبوبات، شیر و مقدار كمی سبزیجات (هویج، جعفری و ...) برای مغذی كردن غذای كودك استفاده كرد.

6-   در دوران نقاهت بیماریها (بعد از اسهال یاعفونتهای تنفسی، سرماخوردگی و ...) برای اضافه شدن وزن كودك و جبران وزن از دست رفته، دو وعده غذای اضافی و پرانرژی به كودك خود بدهید.

7-   لازم است از اضافه كردن نمك به غذای كودكان پرهیز كرده و طعم غذاها را با افزودن شكر، عسل و ترشی تغییر ندهید، تاكودك به طعم غذای اصلی عادت كند.

8-      قبل از یك سالگی از دادن اسفناج، عسل و سفیده تخم مرغ پرهیز شود.

9-      توصیه می‌شود كه آب مركبات، آخرین آب میوه مورد استفاده باشد.

10-   همزمان با شروع غذای كمكی (6 ماهگی) باید قطره آهن به كلیه كودكانی كه از شیرمادر و یا شیرخشك تغذیه می‌نمایند تا پایان دوسالگی داده شود. برای جلوگیری از تغییر رنگ دندانها توصیه می‌شود كه قطره در عقب دهان چكانده شده و بعد از آن كمی آب به شیرخوار داده شود.

11-   والدین عزیز باید كودك خود را مرتباً وزن نمایند، كه چنانچه سیرمنحنی رشد او به طرف بالا باشد نشان دهنده سلامتی كودك است.

شیرخوار تا پایان شش ماهگی فقط باید از شیرمادر تغذیه شود.

برنامه غذایی شیرخواران از پایان شش ماهگی تا یك سالگی

بیماری سلیاك با عدم تحمل پروتئینی به نام گلوتن مشخص می شود كه در گندم، جو، گندم سیاه و جودو سر وجود دارد. در نتیجه افراد حساس قادر به هضم گلوتن نمی باشند و لذا سبب تجمع ماده سمی شده و سلولهای مخاطی صدمه می بینند.

علایم بیماری :

اسهال ممكن است حاد یا مزمن باشد و دو نوع غالبا آبكی و رنگ پریده حاوی بوی متعفن است به تدریج شیرخوار توانایی جذب پروتئین، قند، آهن، كلسیم، اسید فولیک و ویتامین حلال در چربی و ویتامین ‏ را از دست می دهد. بی اشتهایی، دل درد غالبا وجود دارد برخی از كودكان دچار نفخ شدید، از بین رفتن عضلات ‏خصوصا باسن و اندام ها می شوند استفراغ، كم خونی و یبوست می تواند علایمی از بیماری سلیاك باشد.

تغییرات رفتاری مثل تحریك پذیری و كج خلقی ممكن است رخ دهد. اكثر شیر خواران مبتلا نهایتا دچار سوء تغذیه شدید شده و رشدشان متوقف می شود كه توام با عدم افزایش قد و وزن، دوران كودك است.

ممكن است كم خونی به علت كمبود آهن و جذب ناكافی ویتامین ‏ و اسید فولیك باشد. خونریزی از بینی و نرمی استخوان نیز دیده می شود رویش دندانها به تاخیر می افتد عفونت در كل بدن نیز ممكن است دیده شود.

آزمونهای تشخیصی :

تشخیص قطعی بیماری سلیاك بر اساس بیوپسی از ژونوم است. سه بار بیوپسی ضرورت دارد تجزیه مدفوع از نظر چربی نیز لازم است.

تدابیر درمانی :

درمان بیماری سلیاك عمدتا شامل رعایت رژیم غذایی است. اگر چه غذای فاقد گلوتن تجویز می شود ولی رعایت دقیق آن آسان نمی باشد رژیم غذایی ضمنا باید از نظر كالری و پروتئین غنی باشد و چربی و کربوهیدرات كمتری داشته باشد. به دلیل اینكه گلوتن عمدتا در دانه گندم سیاه یافت می شود و به مقادیر كمتر در جو و جودوسر می باشد، این چهار ماده باید از رژیم غذایی حذف گردند. ذرت و برنج وارزن مواد غذایی جایگزین می باشند. كمبودهای غذایی خاص مثل آهن، اسید فولیك، ویتامن های محلول در چربی با مقادیر مناسب به صورت مكمل  داده می شود.

تدابیر پرستاری :

مهم ترین نكته پرستاری كمك به كودك است كه ‏رژیم غذایی را به طور جدی رعایت نماید و توضیح جریان بیماری به كودك و والدین، نقش خاص گلوتن در تشدید اختلال و محدودیت مصرف برخی از مواد نیاز به زمان طولانی دارد باید به والدین توصیه نمود كه بر چسب مواد غذایی را به دقت بررسی كرده تا اینكه منابع مخفی گلوتن مشخص شود.

بسیاری از غذاهای مورد علاقه كودكان دارای گلوتن می باشند از جمله نان، كیك، كلوچه، بیسكویت،  نخود اسپاگتی. پیتزا. سوپ های آماده، برخی از بستنی ها انواع بسیاری از شكلات، فرآورده هایی مثل سوسیس، گوشت ها وشیره گوشت و برخی از همبرگر ها بسیاری از این گونه مواد را می توان به سادگی از رژیم غذایی شیرخوار یا كودك سن مدرسه یا نوجوان ‏حذف کرد. تهیه غذا خصوصا سخت است چون كه مصرف نان، گوشت، سوپ های آماده منع می شود. به علت التهاب روده، مواد غذایی غنی از الیاف خام مثل گردو، كشمش، سبزیجات و میوه جات خام با پوست پرهیز می شود تا اینكه التهاب فروکش نماید. عوارض بیماری طولانی مدت است باید كودك را از نظر ابراز نظرات و یاس ها توام با تمركز به شیوه هایی كه می تواند به حس تندرستی دست یابد تشویق نمود.

افراد دیابتی می توانند از بیماریهای جدی پا که منجر به قطع پا و یا انگشتان گردد، جلوگیری کنند. بین 50 تا 70 درصد موارد قطع اندامهای تحتانی در بیماران مبتلا به دیابت انجام می شود. مراقبت از پا برای هر بیمار دیابتی اهمیت فراوانی دارد.

هر بیمار دیابتی باید قند خون خود را با دقت کنترل کند چون کنترل روزانه آن از عوارض و مشکلات جدی پا جلوگیری می کند. برای پیشگیری از بروز این مشکلات باید مراقبت های پیشگیری کننده به بیماران آموزش داده شود. بنابراین توصیه های ذیل جهت بیماران دیابتی ارائه می شود :

1- کنترل روزانه پاها

احساس درد در بیماران دیابتی متناسب با گذشت زمان از بین می رود. بیماران باید پاهای خود را روزانه کنترل کنند که مبادا زخم، برش و التهاب ‏بین انگشتان ایجاد شود و این کار را جزو عادات روزانه قرار دهند. اگر بیمار بدلیل پیری و یا ناتوانی نمی تواند این کار را انجام دهد، اعضای خانواده اش می توانند این کار را انجام دهند.

2- شستن روزانه پاها

بیمار باید همیشه پاهای خود را با آب ولرم بشوید. قبل از دوش گرفتن باید آب را امتحان کند که مبادا خیلی داغ باشد. بعد از دوش گرفتن بهتر است پاها خشک شوند و بیمار مطمئن شود که بین انگشتان وی خشک است و محیطی برای رشد قارچ ها بین انگشتان وجود ندارد.

3- محافظت پا از سرما و گرما

بیمار دیابتی باید پاهای خود را از تماس با بخاری اجاق گاز، رادیاتور و آتش دور نگهدارد.

برای جلوگیری از آفتاب سوختگی در ساحل دریا از پماد ضد آفتاب استفاده کند. به هنگام حمام و سونا از کفش یا دمپایی مناسب استفاده کند.

4- جلوگیری از خشکی پوست پا

برای نرم نگهداشت پوست پا از ژل، کرم و یا محلول مناسب استفاده شود تا از خشکی آن جلوگیری گردد. باید از مالیدن کرم و یا ژل بین انگشتان اجتناب کرد زیرا ممکن است باعث رشد قارچ بین انگشتان گردد.

5- کوتاه کردن ناخن ها

بیمار دیابتی باید در کوتاه کردن ناخن ها دقت کند. ناخن ها باید بصورت عرضی و مستقیم کوتاه شوند و گوشه های آن کوتاه نگردد. اگر ناخن زخمی شده و یا زیر پوست رفته باشد، باید با پزشک معالج مشورت کند.

6- پوشیدن کفش و جوراب مناسب

بیمار دیابتی باید همواره از کفش و جوراب مناسب استفاده کند. زیرا ممکن است به هنگام راه رفتن چیزی به پای وی آسیب رساند. همچنین پوشیدن جوراب و کفش از ایجاد زخم و عفونت جلوگیری می کند.

از جوراب های سفید و تمیز استفاده کند و از پوشیدن جوراب هایی که کش محکم دارند، خودداری کند.

7- برخورد مناسب با میخچه پا

اگر در پای بیمار دیابتی میخچه ایجاد شود، باید در اولین فرصت با پزشک معالج خود مشورت کند تا بهترین درمان انجام شود. می توان بعد از حمام یا دوش گرفتن از سنگ پا استفاده کرد ولی استفاده از داروهای اسیدی یا اشیاء برنده جهت از بین بردن میخچه ممنوعیت دارد، زیرا این کار خود باعث آسیب پوستی می شود.

8- حفظ جریان خون پا

بیمار دیابتی دو یا سه بار در روز انگشتان پا را به مدت پنج دقیقه حرکت دهد و مفصل زانو را به سمت بالا و پایین ببرد. این کار موجب جریان خون در پاها و جلوگیری از رکود آن است. وقتی روی صندلی می نشیند زیر پایش چیزی بگذارد تا بالاتر از سطح زمین قرار گیرد.

9- ورزش

بیمار دیابتی باید از ورزشهایی مانند پرش، دویدن و..... خودداری کند و به انجام ورزشهایی مثل دوچرخه سواری و شنا بپردازد تا آسیبی به پاها وارد نشود.

10- کنترل عوامل خطرساز

قند خون، کلسترول و فشار خون همواره باید کنترل شوند تا بیمار دیابتی از بروز مشکلات بعدی پیشگیری کند. برنامه مراقبت از پاها جزو مهمترین برنامه های بیمار است و باید در اجرای آن دقیق و کوشا باشد.