●خانه بهداشت بهورز مازندران"بهورز" ●who

بهداشت مازندران بهداشت خانواده بهداشت محیط وبهداشت حرفه ای مازندران بهداشت مدارس بیماری های واگیر

بهداشت حرفه ای

ا قرن شانزدهم میلادی در کتب طبی به بهداشت حرفه‌ای و ارتباط بیماریهای مختلف با شغل افراد اشاره قابل توجهی نشده است. از قرن شانزدهم به بعد در تاریخ به چهره‌های درخشانی بر می‌خوریم که تمام عمر خود را صرف تشخیص وجلوگیری از بیماریهای ناشی از کار نموده و خدمات با ارزشی انجام داده‌اند.

اولین فردی که آثار ارزنده‌ای در مورد بهداشت حرفه‌ای از خود به یادگار گذاشته است طبیبی از ناحیه ساکسونی در ایتالیا بنام اگریکولا بود او کتابی در ۱۲ جلد درباره اکتشافات و استخراج فلزات. ابزار کار. حوادث و بیماریهای ناشی از کار و ... نوشت که در سال ۱۵۵۶ منتشر شد. بعداز اودر سال ۱۵۶۷ پزشک دیگری اهل سوئیس بنام پاراسلسوس کتابی درباره بیماری‌های وابسته به شغل در بین کارکنان معدن ذوب و فلزات منتشر کرد. در سال ۱۶۳۳ پدر طب کار یا همان رامازینی بدنیا آمد که یکی از پیشقدمان بزرگ قرن ۱۷ در زمینه بهداشت حرفه‌ای می‌باشد. کتاب معروفش در باره بیماریهای حرفه‌ای در سال ۱۷۰۰ میلادی منتشر شد. او برای اولین بار به پزشکان توصیه کرد که علاوه بر سوالات که در زمان معاینه از بیماران می‌پرسیدند از همه بپرسند شغل شما چیست این جمله کوتاه نقطه عطفی در تاریخ بهداشت حرفه‌ای و طب کار بشمار آمده است .[۴]

بهداشت حرفه‌ای در جهان

پدیداری دانش بهداشت حرفه‌ای، به عنوان یک تخصص ویژه وجدا از دیگردانش‌ها، به نسبت تازه است، اما مفاهیم مطرح شده دراین دانش از زمان‌های کهن موردتوجه بوده است.

چهارصد سال پیش ازمیلاد مسیح بقراط اثرات زیان آور مواجهه با سرب راشناسایی کرده و در نوشته‌هایش یاد می‌کند. درآن زمان عمدتاً از بردگان جهت مشاغل سخت استفاده می‌گردید وازآنجاکه حکومتها هیچگونه مسئولیتی در برابر بردگان نداشتند، بدیهی است که اقدامات خاصی نیزبرای حل مشکلات آنها صورت نمی‌پذیرفت.[۵]

درنخستین سدهٔ پس ازمیلاد، پلنی(۲۳تن۷۹ب. م) که یک دانشمند رومی بود، از مثانهٔ حیوانات یک ماسک تنفسی ساخت وکاربرد آن را برای کار در معادن پیشنهاد نمود.[۶]

در سال ۱۴۷۳ میلادی النبوگ Ulrich Ellenbog نخستین نشریه بهداشتی در مورد بیماریهاوآسیب‌های شغلی را انتشار داد. او در این مجموعه در باره بیماریهای شغلی وصدماتی که در میان کارگران طلا شایع است مطالبی را به رشته تحریر در آورده است. درقرن شانزدهم آگریکولا (آگریکولا) و پاراسلوس (پاراسلسوس) در باره بیماری‌های شغلی کارگران ذوب آهن، فلزات و بیماری‌های معدنچیان و مسمومیت جیوه آثاری به جای گذارده‌اند. کتاب آگریکولا در سال ۱۵۵۶ یکسال بعد از مرگ او و کتاب پاراسلوس در سال ۱۵۶۷ منتشر شد.

رامازینی، نخستین پزشکی است، که به توصیف پیشه‌های گوناگون و بیماری‌های ناشی از آنها می‌پردازد. برای نمونه فلج دست‌ها از میان رفتن دندان‌ها، نا شکیبایی و صورت‌های نزار و رنجور سفالگران در برابر سرب را توصیف کرده است.

توماس الیور در کتاب خود که در سال ۱۹۰۸ منتشر کرد به بیماری‌های شغلی اشاره نموده است. دکتر توماس لِگ (Thomas moris legge) در کتاب خود به نام جذب و مسمومیت سرب که به کمک دکتر گادبای در سال ۱۹۱۲ منتشر کرد به مضرّات این فلز اشاره می‌نماید.

در سال ۱۹۱۸،آلیس هامیلتون، رشتهٔ بهداشت صنعتی را در دانشگاه هاروارد امریکا پایه‌گذاری کرد. بررسی‌های گستردهٔ او در زمینه سم شناسی، به ویژه مسمومیت با فسفر سفید در صنایع کبریت سازی و مسمومیت سرب، موجب رشد سریع بهداشت حرفه‌ای شد.

بر اساس فعالیت‌های گونا گون برای بهبود شرایط محیط کار و نیز، جنبش‌های کارگری، در سال ۱۹۱۹،سازمان بین‌المللی کار (سازمان بین‌المللی کار) بر پا شد. پس از آن، به علت موفقیت‌هایی که امریکا در جنگ جهانی در زمینه تولید تسلیحات نظامی به دست‌آورد، نه تنها صنایع بلکه بهداشت حرفه‌ای در این کشور به سرعت رشد یافت. در آن زمان، شعار تبلیغاتی سازمان خدمات بهداشتی امریکا بر تندرستی کار گر تاکید داشت: "کارگر را سالم نگهدار تا خوب کار کند"

توسعهٔ سریع صنایع وعلوم درقرن بیستم واستفاده بشر ازمواد گوناگون درمصارف صنعتی، ازیک طرف برتعداد و دامنه بیماری‌های ناشی ازکارافزود وازطرف دیگر وسیله تحقیق و بررسی برروی جلوگیری ودرمان آنهارابیش ازپیش فراهم نمود. رشد اجتماعات کارگری وتشکیل اتحادیه‌ها، و سندیکاهای کارگری رانیز می‌توان از عوامل موثردربهبودبهداشت محیط‌های کار دانست.[۷]

وقایع نگاری سلامت شغلی در گذر تاریخ

برخی از رویدادهای مهم سلامت شغلی در کشورهای غربی عبارت هستند ا ز:

۱۸۱۵ میلادی: نخستین قانون ایمنی به وسیلهٔ ادارهٔ معادن در امریکا به تصویب رسیدبر پایه این قانون لازم شد هر معدن دارای دو راه خروج باشد، تا در صورت ریزش و بسته شدن یکی از آنها، راه خروج دیگر باز باشد.

۱۸۱۵میلادی: هامفری دیوی، نخستین وسیله ایمنی را اختراع کرد. بنا به درخواست انجمن پیشگیری از حوادث در معادن ذغال سنگ و با تلاش فراوان، دیوی توانست چراغ ایمنی را برای معادن ذغال سنگ طراحی کند.

کارگر جوانی که گاری حاوی ذغال سنگ را در معدن حمل می‌کند[۸]در سالهای ۱۸۴۴-۱۸۴۲ قوانینی برای بهبود شرایط کار در بریتانیا به تصویب رسید

۱۸۳۳ میلادی: نخستین قانون صنایع در انگلستان به تصویب رسید. تا پیش از تصویب این قانون، ۱۲ ساعت کار در روز اجباری بود.

۱۸۶۴ میلادی: قانون ایمنی در معادن پنسیلوانیا به تصویب رسید.

۱۸۶۶ میلادی: اداره ملی آتش‌نشانی در امریکا تاسیس شد.

۱۸۶۷ میلادی: نخستین برنامهٔ بازرسی صنایع به وسیلهٔ مسوولان دولتی در ایالت ماساچوست امریکا تدوین شد.

۱۸۹۶ میلادی:انجمن ملی حفاظت در برابر آتش (NFPA) در امریکا تاسیس شد

۱۹۰۶ میلادی: نخستین بررسی منظم از حوادث شغلی منجر به مرگ در پنسیلوانیا انجام شد.

۱۹۱۴: در امریکا، دفتر بهداشت و سلامت در صنایع، به وسیلهٔ اداره خدمات بهداشت همگانی تاسیس شد. این مرکز پس از چندین بار تغییر نام در سال ۱۹۷۰ به نام موسسهٔ ملی ایمنی و بهداشت شغلی (NIOSH) نامگذاری شد.

۱۹۳۱ میلادی: نخستین الگوی علمی دربارهٔ علل بروز حوادث، به وسیلهٔ هانریش ارائه شد.

۱۹۵۶ میلادی: برنامه‌های پیشگیری از حوادث به وسیله اداره بهداشت همگانی امریکا ارائه شد.

۱۹۶۸ میلادی: جانسون، رییس جمهور وقت امریکا لزوم برپایی قوانین دولتی ایمنی و بهداشت را اعلام کرد.

۱۹۷۰: در زمان ریاست جمهوری نیکسون، قانون یاد شده به تصویب رسید، که موجب ایجاد ادارهٔ ایمنی و بهداشت شغلی (OSHA) وموسسهٔ ملی ایمنی و بهداشت شغلی (NIOSH) شد.[۹]

بهداشت حرفه‌ای در ایران

در مرداد سال ۱۳۲۵ وزارت کار و امور اجتماعی تشکیل و قانون موقت کار را تدوین نمود و در سال ۱۳۳۷ قانون مزبور با اصلاحات و تغییراتی به صورت قانون به تصویب رسید و اجرای وظایف مربوط به بهداشت و ایمنی مندرج در قانون کار وقت به عهده اداره کل بازرسی کار قرار گرفت.

در سال ۱۳۴۶ در حوزه معاونت فنی وزارت بهداشت وقت، اداره بهداشت محیط کار در تشکیلات اداره کلّ بهداشت محیط پیش بینی شد و سپس در سال‌های ۱۳۴۷، ۱۳۴۸ و ۱۳۴۹، اداره طب صنعتی در اداره کل خدمات بهداشتی حوزه معاونت فنی وزارت بهداری وقت تاسیس گردید. سپس در سال‌های ۱۳۵۰، ۱۳۵۱ و ۱۳۵۲ تا اوایل ۱۳۵۳، اداره بهداشت محیط کار به بهداشت محیط کار و هوا تغییر نام داد و اداره طب صنعتی همچنان به وظایف خود ادامه می‌داد. در اواخر دهه ۱۳۵۰ در حوزه معاونت امور بهداشتی و جمعیت و تنظیم خانواده وزارت بهداری وقت اداره بهداشت حرفه‌ای در دفتر خدمات بهداشتی ویژه که بعداً به اداره کل خدمات بهداشتی ویژه تغییر نام داد تشکیل گردید.

تا قبل از سال ۱۳۶۲ وزارت کار و امور اجتماعی و وزارت بهداشت وقت مشترکاً بر نیروی کار و محیط کار نظارت و مراقبت داشتند. به منظور جلوگیری از دو باره کاری و ارتقاء کیفیت ارائه خدمات برای حفظ و بالا بردن سلامت شاغلین، درسال۱۳۶۲ مسائل بهداشتی محیط کار و کارگر، از وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی شناخته شد و جهت انجام این وظیفه، اداره کل بهداشت حرفه‌ای تشکیل و مسئولیت حفظ و ارتقاء سلامت نیروهای شاغل کشور در مشاغل گوناگون جامعه را عهده دار گردید. با توجه به تصویب قانون جدید کار توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۶۹، به حکم ماده ۸۵ قانون کار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی عهده دار بهداشت و درمان کارگران و وزارت کار و امور اجتماعی مسئول ایمنی کارگران می‌باشد..[۱۰]

هدف کلی بهداشت حرفه‌ای

نگهداری و بهبود حداکثر سلامت جسمی، روانی و اجتماعی کارکنان مشاغل مختلف از طریق پیشگیری از خطرات تهدید کننده سلامت کارگران، مطالعه شرایط نامناسب محیط کار و اثرات سوء آن بر تندرستی آنان می‌باشد. کارشناسان بهداشت حرفه‌ای که دراین زمینه فعالیت دارند، با شناختی که ازمحیط کار، فرایندهای کاری، خطرات وعوامل زیان‌آور محیط کار، ونیزتاثیراتی که این عوامل بر سلامت شاغلین می‌گذارند، از طریق بررسی، ارزیابی، اندازه‌گیری وکنترل عوامل زیان آورمحیط کار، درصددسالمسازی وبهسازی محیط کاربرمیایند. بنابراین ازاین طریق باعث کنترل بیماری‌ها، عوارض وآسیب‌های شغلی ودرنهایت تامین سلامت شاغلین می‌گردند.

برنامه‌هاوفعالیت‌های بهداشت حرفه‌ای

به منظوردست یابی به هدف فوق دربهداشت حرفه‌ای برنامه‌هایی درنظرگرفته شده است که به طورخلاصه عبارتنداز:

  1. معاینات پزشکی گوناگو ن برای کلیه کارکنان
  2. برنامه‌های مربوط به حفاظت فنی و ایمنی کارگران
  3. برنامه‌های مربوط به بهداشت محیط کار شامل شناخت وارزیابی عوامل زیان آورمحیط کاروارائهٔ طرح‌های کنترلی وبهسازی محیط کار
  4. ایجاد امکانات درمانی و اورژانس طب کار
  5. برنامه‌های مربوط به آموزش برای بهداشت
  6. برنامه‌های مربوط به تغذیه کارگران
  7. برنامه‌های مربوط به نوتوانی و توانبخشی حرفه‌ای

بهداشت حرفه‌ای نه تنهامسائلی راکه دراثرتماس باعوامل زیان آورمحیط کاربروزمی نمایددرنظرمی گیرد، بلکه سایرمسائل ازقبیل:پیشگیری ازبیماریها، بهداشت عمومی محیط کار، آب آشامیدنی، نظافت عمومی وفردی، دفع حشرات، دفع زباله وفضولات، نهارخوریها، حمام، توالت، دوش ودستشویی، وسایل وحفاظت فردی وجمعی وغیره رانیز درمحیط‌های کاری درمدنظردارد.

عوامل زیان آور محیط کار

ابزار اندازه‌گیری نور، نورسنج
ابزار اندازه‌گیری صدا، صداسنج

به طورکلی می‌توان گفت که بهداشت حرفه‌ای علمی چند رشته‌ای بوده وترکیبی از علوم پزشکی ومهندسی می‌باشد. یکی ازبرنامه‌های اصلی بهداشت حرفه‌ای، مطالعهٔ شرایط نامناسب محیط کار یابه عبارتی بررسی وارزیابی عوامل زیان آورمحیط کار می‌باشد، که این عوامل خودبه پنج دسته تقسیم می‌شوند:

  1. عوامل زیان آور فیزیکی محیط کارشامل سروصدا_ گرماورطوبت_ سرما_ ارتعاش_ فشار (کمبودوافزایش فشار)- روشنایی (کمبودوافزایش نور)- اشعهٔ مادون قرمز_ اشعهٔ ماورائ بنفش- اشعه‌های یونیزان- الکتریسیته
  2. عوامل زیان آورشیمیایی محیط کارمانندگازها، بخارات، دودودمه،گردوغبار،اسیدهاوبازها، فلزات و...
  3. عوامل زیان آور بیولوژیکی محیط کارشامل ویروس‌ها،قارچ‌ها،انگل‌ها،باکتری‌ها، ریکتزیاها
  4. عوامل زیان آورمکانیکی وارگونومیک محیط کار، شامل: پوزیشن‌های نامناسب بدن حین کار، بلندکردن وحمل باربیش ازخدمجاز، سطوح کارشامل میز، صندلی، ابزارآلات مورد استفاده، تجهیزاتی که مناسب طراحی نشده باشندو......
  5. عوامل زیان آور روحی وروانی محیط کارمانندروابط کارگرباکارفرما، همکاران، زیردستان،_تشویق‌ها وتنبیه ها_ارتقاء شغلی، رضایت شغلی و...

چنانچه هریک ازعوامل یادشدهٔ فوق ازحدتحمل فیزیولوژیک بدن انسان پیشی گیرد، عوارض وآسیب‌هایی راایجادخواهدنمود. دربهداشت حرفه‌ای عمده کوشش‌ها برشناسایی این عوامل، اندازه‌گیری ودرصورت نیاز کنترل آنها متمرکزاست.

روز جهانی بهداشت حرفه‌ای

روز ۲۸ آوریل (هشتم اردیبهشت) از سوی سازمان بین‌المللی کار(ILO) به عنوان روز جهانی بهداشت حرفه‌ای World Day for Safety and Health at Work نامگذاری شده است.[۱۱]

روز جهانی ایمنی وسلامت شغلی در واقع یک هدف گذاری سالیانه بین‌المللی برای نهادینه کردن کار سالم و ایمن در سرتاسر جهان است. برگزاری این مراسم بخش مهمی از استراتژیهای جهانی سازمان بین‌المللی کار برای ارتقای ایمنی وسلامت شغلی در همه محیط‌های کاری است که باعث ارتقای آگاهی‌های مردم وهمچنین افزایش امنیت وسلامت در محیط کار می‌شود.

این مراسم هر ساله توسط کلیه دولتها، سازمانها وبخش‌های خصوصی وکارفرمایان وکارخانجات انجام شده و توسط سازمان بین‌المللی کار حمایت و پشتیبانی می‌کند.

جستارهای وابسته


برچسب‌ها: ا قرن شانزدهم میلادی در کتب طبی به بهداشت حرفه‌ای , از قرن شانزدهم به بعد در تاریخ به چهره‌های درخشانی
+ نوشته شده در  جمعه هفتم شهریور 1393ساعت 16:38  توسط خانه بهداشت بهورز مازندران  | 

تعیین جنسیت جنین

روش های تعیین جنسیت جنین

 



 

از قدیم الایام، خانواده ها بر سر دختر یا پسر بودن فرزندان خود اختلاف هایی داشته اند. این عقیده وجود دارد که در قدیم و به دلیل احتیاج خانواده ها به نیروی کار مرد، تمایل خانواده ها به داشتن فرزند مذکّر بسیار زیاد بوده است. البته عقاید خرافی در مورد شوم بودن دختر و مانند آن هم در بسیاری از جوامع، در این امر نقش داشته است.

 

این روزها اگر چه عقاید فوق تا حدّی کمرنگ شده است؛ اما با اجرای سیاست های غلط تنظیم خانواده و کاهش تعداد فرزندان خانواده ها به یک یا دو فرزند، بار دیگر، تمایل به تعیین جنسیت دلخواه فرزند یا به قول معروف،  جور بودن جنس، در بین زوج ها شدت گرفته است.

 

این مقاله، به زبانی ساده شما را با اصول علمی این مساله از دیدگاه طب جدید آشنا می کند و راهکارهای عملی برای علاقه مندان ارایه می دهد. البته طبیعتا معرّفی این راهکارها به معنای تایید کامل آنها نیست امّا چون در بسیاری از مواقع، راهکارهای ارائه شده به دستورات طبّ سنّتی نزدیک است استفاده اجمالی از آنها را تایید می کنیم و ان شاءالله در آینده ای نه چندان دور، این مساله را از دیدگاه طبّ سنّتی هم مورد بررسی قرار خواهیم داد.

 

سازوکار دختر شدن یا پسر شدن نطفه چیست ؟

 

به زبان ساده، اندام جنسی مردانه، اسپرم(نطفه مردانه) تولید می‌کند و اندام جنسی زنانه، تخمک(نطفه زنانه).

 

 مرد، اسپرم تولید شده در بیضه‌هایش را توسط مایع منی و از طریق آلت تناسلی‌، به مهبل(واژن، مجرای تناسلی زن) وارد می‌کند. این اسپرم‌ها بعد از انزال در مهبل زن باقی می‌مانند و تعدادی از آنها با شنا کردن در محیط  مرطوب آنجا وارد رحم می شوند.

 

اسپرم بعد از وارد شدن به رحم زن در طول آن حرکت می‌کند و بالا می‌رود، اگر بعد از ورود اسپرم به رحم، تخمکی در آنجا موجود باشد، عمل لقاح با پیوستن اسپرم و تخمک تکمیل می‌شود و جنین تشکیل می‌گردد. این جنین در رحم مادر لانه‌گزینی می کند که این اتفاق همان بارداری است.

 

مردان دو نوع اسپرم تولید می‌کنند، اسپرمي كه حاوي كروموزوم X است و اسپرمي كه حاوي كروموزوم Y است.

 

اسپرم X، درشت تر و سنگين تر  از اسپرم Y و طول عمر آن هم بيشتر است. اسپرم Y، كوچكتر  و سریعتر است ولي كم جان تر و ضعيفتر و طول عمرش هم كوتاه تر است. در واقع تفاوت اين دو نوع اسپرم است كه پايه و اساس انتخاب جنسيت را تشكيل مي دهد و تمام روشهاي انتخاب جنسيت در طبّ جدید مبتني بر اين تفاوتها است.

 

اگرچه اسپرمهاي Y ضعیف تر و داراي عمر كوتاه تري هستند ولي تعداد شان بسيار بيشتر از اسپرمهاي X است و اين جبران كننده نقطه ضعف آنهاست و موجب يكسان شدن تقریبی تعداد مواليد دختر و پسر مي شود. اسپرمهايY نسبت به محيط اسيدي بسيار حساسند و سريعا در اين محيط ها از بين مي روند ولی در مقابل اسپرمهاي X در اين محيط ها مقاومت بيشتري دارند و به اين علت در تعيين جنسيت از شستشوهاي اسيدي يا قليايي استفاده مي شود.

 

زنها تنها یک نوع تخمک با کروموزوم  X تولید می‌کنند. اگر اسپرم X مرد با تخمک زن لقاح کند، فرزند، دختر خواهد شد و اگر اسپرم Y مرد با تخمک زن درآمیزد، جنین حاصله پسر خواهد شد.

 

بنابراین در علم جدید، پسر یا دختر شدن فرزند بستگی به مرد دارد نه زن و این مرد است که با دو نوع اسپرم خودش مشخص می‌کند که جنین پسر باشد یا دختر.

 

در شرایط آرمانی، شانس پسر یا دختر شدن جنین برابر است و بستگی به این دارد که در موقع لقاح، کدام اسپرم خودش را زودتر به تخمک برساند و آن را بارور سازد. اما در زندگی طبیعی، این شرایط کمتر اتفاق می‌افتد و عوامل محیطی بسیاری بر شانس لقاح هریک از اسپرم‌های X یا  Y تاثیر خواهند گذاشت. عوامل محیطی همچون تغذیه مادر، میزان سلامت روحی روانی او، زمان مقاربت، میزان PH مهبل مادر در هنگام مقاربت، عوامل اجتماعی و … همه و همه می‌توانند در پسر یا دختر دار شدن زن تاثیر بگذارند. 

 

معمولا به ازای تولد هر صد دختر، حدود ۱۰۴ پسر متولد می‌شود اما در دوره‌های بحرانی مانند زمان قحطی، این نسبت کاهش پیدا می‌کند و به نظر می‌رسد جنس مذکر بیشتر ضرر می‌بیند.

 

گزارش های دیگر می گویند زنان ناراضی و بسیار شکایت کننده اغلب دختر می زایند؛ همچنین نژاد سیاه، بچه دار شدن در سن بالای ۳۰ سالگی، تفاوت سنی زیاد بین زن و مرد، آب و هوای گرم، استرس، اضطراب و افسردگی زنان، آلوده کننده های محیطی و مصرف سیگار، احتمال دختر دار شدن را زیاد ترمی کنند امّا تولد پسران در دوره های پس از جنگ و در هنگام صلح، افزایش می یابد.

 

این طور به نظر می رسد که شرایط نامساعد محیطی منجر به دختر شدن فرزند می‌شود و این شاید فلسفه والایی داشته باشد که به تکامل انسان مربوط می‌شود. برخی نظریه های علمی می‌گوید که به لحاظ تکاملی، مزیت داشتن دختر این است که در دوران‌های سخت، دخترها ژن پدر و مادر را بهتر منتقل می‌کنند.

 

همچنین دانشمندان معتقدند که دختران به دلیل اینکه نیروی تولید مثلی جامعه هستند، در مواقع بحرانی تعدادشان افزایش می‌یابد زیرا در این مواقع ممکن است ۵ دختر متولد شده ۵ فرد دیگر را به دنیا بیاورند و ۲۵ فرد جدید تولید کنند، درصورتی که شاید اگر ۵ پسر جای آنها متولد می‌شد امکان افزایش تعداد فرزندان در نسل‌های آتی بسیار پایین تر می‌بود.

 

اما با این حال و همچنان که اشاره شد، در شرایط عادی به ازای هر ۱۰۰ دختر ۱۰۴ پسر متولد می‌شود که نهایتا منجر به ایجاد تعادل می شود.

 

 

روش های تعیین جنسیت جنین بر اساس مبانی طبّ جدید

 

 

این روشها به دو دسته تقسیم بندی می‌شوند:

 

دسته اول روشهایی هستند که با تغییر شرایط محیطی بدن مادر، امکان پسر یا دختر دار شدن او را افزایش می‌دهند و دسته دوم روش‌های طبی‌اند که توسط متخصصین در آزمایشگاه‌ها و مراکز درمان ناباروری و ژنتیک انجام می‌گیرند.

 

در روش‌های دسته اول نیاز شما به مراجعه به پزشک کمتر است و خودتان می‌توانید اکثر دستورالعمل‌ها را اجرا کنید اما در روش‌های دسته دوم باید حتما تحت مراقبت پزشکی قرار بگیرید، اما با این حال مزیت روش‌های دسته دوم همچون روش‌های PGD، لقاح مصنوعی IVF و نشاندار کردن لیزری این است که درصد ضریب اطمینان این روش‌ها تقریبا ۱۰۰٪ است اما روش‌های دسته اول در بهترین حالت چیزی در حدود ۸۰٪ ضریب اطمینان خواهند داشت.

 

آن چه که در ادامه مقاله از آن صحبت خواهیم کرد، روش های دسته اوّل هستند:

 

۱ روش تغدیه‌ای

 

در منابع طبّ سنّتی ایران آمده است که خوردن بعضی از غذاها در هنگام باردار شدن، در تعیین جنسیت جنین موثّر است.(مثلا کاهو، خرما، هل، زعفران و … برای پسردار شدن و ماست، ترشی، تخم مرغ و… برای دختردار شدن) این مساله در طبّ جدید نیز مورد پذیرش است و به دو روش قابل انجام است:

 

الف: تغییر در PH رحم:بر اساس برخی تحقیقات، ثابت شده است که تغییر در غلظت بعضی از املاح خون باعث کمک به تعیین جنسیت می شود به این شکل که افزایش سدیم و پتاسیم و کاهش کلسیم و منیزیوم بدن برای پسرشدن جنین و عکس آن برای دختر شدن آن کمک کننده است.

 

علّت این امر آن است که مواد غذایی، ارتباط مستقیمی با کاهش یا افزایش PH رحم دارند. حدس زده می شود که بالا بودن نسبت سدیم و پتاسیم و کم بودن کلسیم و منیزیوم، با افزایش PH رحم(قلیایی شدن رحم)، متابولیسم تخمک و به خصوص لایه خارجی آن را به نحوی تغییر می دهد که اسپرماتوزوییدهای حامل جنسیت پسر به طرف آن جذب می شوند؛ امّا به عکس برای جذب اسپرماتوزویید جنسیت دختر به سمت تخمک، لازم است با بالا رفتن میزان کلسیم و منیزیوم و کاهش سطح پتاسیم و سدیم خون، PH رحم پایین بیاید(اسیدی شدن رحم).

 

بنابراین مصرف مواد غذایی حاوی سدیم، فسفر، آهن، پتاسیم و روی که PH رحم را افزایش می دهند؛ از ۳۰ تا ۶۰ روز قبل از آمیزش، نقش مفیدی در پسر شدن جنین ایفا می کند. برعکس، استفاده از خوراکی هایی که حاوی کلسیم، منیزیوم و مس هستند قادرند میزان PH رحم را کاهش داده باعث تولد نوزاد دختر خواهند شد.

 

 منابع غذایی حاوی سدیم:نمک طعام، غذاهای دریایی، گوشت، تخم مرغ، شیر، جگر گوساله، هویج، اسفناج و….

 

میزان نیاز روزانه به سدیم، 500 میلی گرم است اگرچه رژیم های غذایی معمولی تا ۴ برابر این مقدار را به بدن می رسانند.

 

 منابع غذایی حاوی پتاسیم:گوشت، غلات، میوه ها، سبزی ها و….

 

مقدار نیاز روزانه به پتاسیم یک میلی گرم است اما در رژیم های غذایی معمولا تا ۱۵ برابر این مقدار، پتاسیم وجود دارد. 

 

 منابع غذایی حاوی کلسیم:شیرکاکائو، ماست، بستنی، شلغم، بادام، ساردین و ….

 

مقدار نیاز روزانه به کلسیم ۸۰۰ میلی گرم است.

 

 منابع غذایی حاوی منیزیوم: قهوه، کاکایو، غلات، سبزی ها، مخمر آبجو، سویا، چغندر، گردو، جوانه گندم و ….

 

بنابراین استفاده بیشتر از غذاهای دو گروه اوّل، برای پسردار شدن و دو گروه دوّم برای دختردار شدن مفید است.

 

پس به طور خلاصه غذاهایی که برای پسردار شدن مناسبند عبارتند از:

 

نمک طعام و غذاهای شور، موز، پرتقال، سیب، برنج، خرما، هویج، سیب زمینی، جگر، گوشت، تخم مرغ، ماهی و غذاهای دریایی، جگر گوساله، هویج، اسفناج، غلات، میوه ها، سبزی ها و ….

 

و غذاهایی که برای دخترشدن جنین مناسبند عبارتند از:

 

شیر و فرآورده های آن، ماهی ساردین، قارچ، نخود سبز، لوبیاسبز، جو، خاویار، بادام، جوانه گندم، کلم، کدو، فلفل سبز، شیرکاکایو، ماست، بستنی، شلغم، قهوه، کاکایو، غلات، سبزی ها، مخمر آبجو، سویا، چغندر، گردو و ….

 

چند نکته:

 

۱- نتایجی که از به کار بردن این روش گزارش شده، یکنواخت نیست و بعضی از مراکز بین ۸۰ تا ۱۰۰ درصد موفقیت گزارش داده اند، اما این نتایج، زمانی می تواند قابل قبول و قابل اعتماد باشد که رژیم غذایی به تنهایی مورد استفاده واقع شود و سایر روش ها همزمان با این روش به کار گرفته نشود.

 

2- روش استفاده از رژیم غذایی استاندار خاصی ندارد و تا حدود زیادی با مواد غذایی معمول در هر کشور ارتباط دارد.

 

در این روش آنچه اهمیت دارد نسبت این مواد به یکدیگر و نه مقدار مطلق آنهاست. بنابراین، رژیم غذایی باید به نحوی انتخاب شود که نه تنها باعث بالا رفتن ماده معدنی مورد نظر شود بلکه مقدار املاحی را که باعث جلب اسپرماتوزوئید جنسیت مخالف جنین مورد نظر می شود در خون کاهش دهد.

 

3- لازم است رژیم از سه ماه قبل از اقدام برای بارداری و به خصوص در ماهی که لقاح صورت می گیرد مورد استفاده واقع شود.

 

4- این روش فقط لازم است توسط زن اجرا شود زیرا تغییرات یونیک تخمک است که اسپرم موردنظر را انتخاب می کند.

 

5- استفاده از رژیم با به کاربردن یک دستور آشپزی صورت نمی گیرد بلکه یک نسخه پزشکی محاسبه شده می تواند موثر باشد. این رژیم بهتر است زیر نظر پزشک یا متخصّص تغذیه و با مراقبتهای خاص و با مقادیر معین انجام شود و انجام خودسرانه آن توصیه نمی شود.

 

6- گفته می شود استفاده درازمدت از این رژیم پزشکی اثر سوء بر سلامت مادر و جنین به جای نمی گذارد ولی به نظر ما ادامه بیش از دو سه ماه آن باید با احتیاط صورت گیرد.

 

ب- تغییر میزان گلوکز در ترشّحات رحمی:

 

در هنگام تخمک گذاری، میزان گلوکز در ترشحات مخاطی دهانه رحم افزایش می یابد. بالارفتن مقدار گلوکز در ترشحات دهانه رحم به جذب اسپرماتوزوییدها کمک می کند و از آنجا که اسپرماتوزویید پسر از قدرت تحرک بیشتری برخوردار است؛ مناسب بودن ترشحات دهانه رحم بیشتر به نفع اسپرماتوزویید پسر است. بنابراین استفاده از میوه‌های شیرین محتوی گلوکز در روزهای تخمک گذاری، محیط را برای جلب اسپرماتوزویید y (پسر)مناسب تر می کند.

 

با توجّه به این که  قند خون به سرعت بالا می رود؛ استفاده از این روش در همان روزهای تخمک گذاری، می تواند اثربخش باشد. برخی از غذاهایی که گلوکز دهانه رحم را افزایش می دهند عبارتند از: عسل، نبات، غلات صبحانه شیرین شده، هویج، بیسکوییت، سیب زمینی پخته، کشمش، نان گندم سفید، نوشیدنی های شیرین و …. بدیهی است زنی که تمایل به دختردار شدن دارد، باید در ایّام نزدیکی مصرف این خوراکی ها را به حدّاقل برساند.

 

نکته: جالب است بدانید بعضی تحقیقات نشان می‌دهد که رژیم غذایی کم‌انرژی که حداقل کالری، مواد معدنی و مواد مغذی را داشته باشد، با احتمال بیشتری به تولد نوزاد دختر منجر می‌شود و لذا مادرانی که می خواهند پسردار شوند باید از رژیم گرفتن در زمان هایی که تصمیم به بچّه دار شدن دارند پرهیز کنند.

 

تذکّر: پیشنهاد ما، استفاده همزمان از هر دو روش بند الف و ب است.

 

۲- روش زمان بندی مقاربت ( تعیین زمان تخمک گذاری)

 

برای استفاده از روش زمان بندی بهتر است خصوصیات تخمک در خانمها و اسپرم در آقایان را دوباره مرور کنیم:

 

گفتیم که خانمها هر ماه در اواسط سیکل خود یک یا چند تخمک که از نظر جنسی فقط X هستند تولید می کنند و در مقابل آقایان دارای دو نوع اسپرم XوY هستند. در واقع این مرد است که جنسیت سلول تخم را تعیین می کند به شکلی که اگر تخمک X با اسپرمX لقاح یابد؛ سلول تخم، مونث می شود و اگر تخمکX با اسپرم Y لقاح یابد؛ سلول تخم، مذکر می شود. تخمک، یک سلول درشت است که حدود یک دهم میلی متر قطر دارد و با چشم غیر مسلح هم قابل مشاهده است. حرکت آن بسیار کم و سنگین است و در شرایط رحم، می تواند حدود ۷۲ ساعت زنده بماند .

 

گفتیم که آقایان دارای دو نوع اسپرم هستند اسپرم حاوی کروموزوم X  و اسپرم حاوی کروموزوم Y؛ اسپرمX دارای سر بیضی بوده نسبت به اسپرم Y درشت تر و سنگین تر است و حرکت کمتری دارد امّا طول عمر آن بیشتر است . اسپرم Y کوچکتر و سریعتر است و دارای دم بلندتری است؛ سر آن نیز گرد است ولی طول عمر آن کوتاه تر و بسیار کم جان تر و ضعیفتر است. اسپرمهایY نسبت به محیط اسیدی بسیار حسّاسند و در این محیط ها سریعا از بین می روند ولی اسپرمهایX در این محیط ها مقاومت بیشتری دارند.

 

حاصل پیش فرض فوق این است که اگر مقاربت در حوالی زمان تخمک گذاری صورت گیرد، پسر به دنیا خواهد آمد چرا که در زمان تخمک گذاری ترشحات دهانه رحم از همیشه قلیایی تر، رقیق تر و ارتجاع پذیرتر است و حرکت اسپرمهایY را بسیار سهل و آسان می کند امّا اگر مقاربت ۳ تا ۴ روز بعد یا قبل از تخمک گذاری اتفاق بیفتد شانس پسر شدن جنین به شدّت کاهش می یابد و احتمال دختردار شدن زیاد می شود. درواقع اگر لقاح تا ۴۸ ساعت قبل از تخمک گذاری انجام شود، ۸۰ درصد احتمال دارد که فرزند، دختر شود و در صورتی که این اتفاق درست همزمان با تخمک گذاری انجام گیرد؛۸۰ درصد احتمال پسر دار شدن وجود دارد.

 

معمولا در روز تخمک گذاری و حتی ۴۸ ساعت پس از تخمک گذاری، PH واژن قلیایی است، برای همین است که توصیه می‌شود در این زمان برای پسر دار شدن اقدام شود، اما بعد از سپری شدن این زمان، PH واژن به مرور اسیدی‌تر می‌شود و این، امتیاز مثبتی برای دختر دار شدن است، پس اگر می‌خواهید دختر دار شوید حدّاکثر تا ۴۸ ساعت قـبـل یـا  از ۴۸ سـاعت بعد از تخمک گذاری آمیزش داشته باشید.

 

امّا چگونه زمان تخمک گذاری را تعیین کنیم؟

 

واقعیت این است که این کار باید با مشورت یک مامای مجرّب یا متخصص زنان صورت گیرد؛ با این حال این توضیحات هم کمک کننده اند:

 

1- سونوگرافی:

که دقیق ترین روش است و طبیعتا باید با هدایت متخصص مربوطه انجام شود. برای این کار معمولا 3-5 روز بعد از پاك شدن از عادت ماهيانه سونوگرافي واژينال انجام می شود. زوجین در اين مدت نباید نزديكي داشته باشند تا رحم از اسپرم پاک باشد. با این سونوگرافی، اندازه فوليكول غالب(یعنی فولیکولی که نهایتا در آن ماه تخمک آزاد خواهد کرد)معلوم می شود. به اين طريق، سونوگرافيست زمان نسبي آزادسازي تخمک را پیش بینی می کند.

 

البته زوج های که می خواهند پسردار شوند می توانند برای اطمینان بیشتر، روز بعد از زمان پیش بینی شده برای تخمک گذاری، اقدام به نزدیکی کنند چرا که اگر تخمك از فوليكول آزاد شده باشد تا 48 ساعت زنده مي ماند. 

 

2- تعیین دمای پایه بدن: 

براي اين كار هر روز صبح، به محض بیدار شدن و  قبل از خروج از رختخواب و در یک ساعت مشخص مثلا 5 صبح، درجه حرارت بدن را دماسنج ديجيتال اندازه گيري و يادداشت كنيد. برای در دسترس بودن دماسنج، آن را زیر بالشتان بگذارید. تاکید بر استفاده از دماسنج دیجیتال از این جهت است که اندازه گیری دقیق دما با دماسنج های جیوه ای معمول، علیرغم ظاهر ساده کار، نیاز به دقت و مهارت کافی دارد. بهتر است دماهای اندازه گیری شده را در یک جدول ثبت كنيد.

 

در اواسط عادت ماهیانه، دماي بدن نیم درجه یا بیشتر کاهش می یابد. درست در روز تخمك‌گذاري دمای بدن کمی پایین تر هم می آید امّا روز بعد بالا مي‌ رود و دیگر تا زمان عادت ماهیانه بعدی، افت چندانی نمی کند.

 

در این روش، تا اواسط روز تخمک گذاری(یعنی روز کاهش دما) بهترین زمان برای اقدام برای پسردار شدن است اگرچه چنان که گفتیم از 48 ساعت قبل تا 48 ساعت بعد از این زمان هم احتمال پسردار شدن زیاد است.

 

این روش باید سه ماه پشت سرهم انجام شود تا زمان دقیق تخمک گذاری برای زن معلوم شود. دقّت کنید که دمای بدن هر زن مختص خود اوست و مقایسه این دما با دمای بدن دیگر زنان غلط است.

 

3- استفاده از کیت تخمک گذاری: این کیت ها در مورد برخی بانوان می توانند کمک کننده باشند اگرچه در مورد همه این گونه نیست. دستورالعمل استفاده از این کیت ها روی خود آنها درج شده است.

 

4- توجّه به وضعیت ترشّحات رحمی: قبل از تخمك‌گذاري، ترشحات واژینال، ليز و شفافند امّا پس از آن، سفيد و سفت مي‌شود. 

 

5- توجّه به علائم بالینی: برخی بانوان به هنگام تخمک گذاری علائمی مانند تیرکشیدن در محلّ یکی از تخمدان ها را تجربه می کنند که معمولا برای خود آنها واضح و تعیین کننده است امّا به هرحال تکیه بر این علامت به تنهایی کافی نیست.

 

تذکّر مهم: استفاده همزمان از دو یا چند روش، میزان موفقیت شما را افزایش می دهد.

 

۳- رسیدن به ارگاسم

 

یکی دیگر از مواردی که در انتخاب جنسیت می توان از آن بهره جست؛ ارگاسم زن (یعنی رسیدن به اوج لذّت جنسی در زن که معادل انزال در مرد است) در هنگام مقاربت است. در هنگام ارگاسم زنانه ترشّحاتی با PH قلیایی از دهانه واژن ترشح می شود که همزمان با انقباضات عضلات واژن باعث بالا راندن اسپرمهای پسر و کمک به حرکت آنها به سمت رحم می شود؛ بنابراین، اگر پسر می‌خواهید؛ در هنگام رابطه زناشویی، روابط عاشقانه تری با همسرتان داشته باشید!

 

۴- روش شستشوی مهبلی

 

متخصصین زنان و زایمان برای اینکه PH واژن را به طور مصنوعی قلیایی یا اسیدی کنند، توصیه می کنند که ضمن استفاده از روش تعیین زمان تخمک گذاری، اگر فرد می‌خواهد پسر دار شود؛ پیش از نـزدیـکی، از محلول جوش شیرین رقیق شده برای شستشوی واژن اسـتفاده کند تا احـتـمـال پـسـر دار شدن در زمان ۴۸ ساعت پس از تخمک گذاری به بالای ۸۰٪ برسد زیرا این محلول، PH واژن را به شدت قلیایی می‌کند، همچنین برای دختر دار شدن باید از محلول رقیق شده سرکه سفید استفاده کرد تا PH واژن اسیدی‌تر شود.

 

جمع بندی

 

اگر تمام موارد فوق الذّکر، به طور همزمان و زیر نـظـر فرد مجرب و به درستی انجام شود؛ می توان بین ۸۰ تا ۹۰ درصد، به حصول نتیجه مطلوب امیدوار بود؛ البته تعیین دقیق زمان تخمک گذاری مهمترین مورد است و تجربه و دقت زیادی را می طلبد؛ چون حتی اگر ۱۲ ساعت در تعیین زمان اشتباه کنیم؛ نتیجه متفاوت خواهد بود.

 

خلاصه نظریات  جناب «ابن سینا» در مورد تعیین جنسیت جنین

 

جناب شیخ الرّییس در کتاب «قانون» درباره تعیین جنسیت جنین بحث جالبی دارند که گزیده ساده شده ای از آن را ذکر می کنیم:

 

۱- تشکیل جنین نر و مادّه

 

اگر منی مرد گرم و زیاد باشد؛ جماع در وقت مناسب و خوب انجام شود؛ زن، تازه از حیض پاک شده باشد؛ منی از طرف راست مرد تراوش شود(چرا که منی سمت راست، گرم تر و پرمایه تر از منی سمت چپ بدن است) و این منی به سمت راست رحم ریخته شود؛ شرایط برای به وجود آمدن جنین نر فراهم تر است. همچنین اگر آب پشت زن هم نسبتاً گرم و پرمایه باشد احتمال پسرزایی بیشتر می شود. عکس این شرایط باعث به وجود آمدن جنین دختر خواهد شد.

 

۲- عوامل موثّر در افزایش احتمال پسرزایی

 

۱-۲- زنان جوان تر احتمال پسردار شدن بیشتری دارند.

 

۲-۲- اگر نزدیکی در فصل سرد یا محیط زیست سردسیر و در ایّام وزیدن بادهای شمالی انجام شود، در پسرزایی موثّر خواهد بود.

 

۳-۲- زن و مرد برای پسردار شدن باید به سمت گرمی پیش بروند؛ یعنی غذاهای گرمی بخش بخورند و عطرها و بوهای خوشِ گرم استفاده کنند.

 

۴-۲- ماساژ بدن با روغن های گرم _ مثل روغن زیتون یا کنجد یا سیاهدانه یا … _ هم مفید است.

 

۵-۲- زیاد شدن فاصله جماع و چیرگی شهوت بر طرفین، احتمال پسرزایی را بیشتر می کند. البته این افزایش فاصله نباید بیش از حد باشد؛ چرا که باعث کم شدن اثر منی و کاهش احتمال باروری خواهد شد.

 

۶-۲- زن و شوهر نباید آب زیاد بنوشند و اگر نوشیدند کم و کم کم بنوشند.

 

۷-۲- اطاق خواب باید در نهایت خوش بویی باشد و از بوهای خوشِ گرم طبیعی مثل مشک یا عود استفاده شود؛ زیباترین و بهترین رختخواب آماده شود و زن و مرد در هنگام نزدیکی در نهایت خوشحالی و بی غمی باشند.

 

۸-۲- مرد به هنگام انزال، مردی قهرمان و خوش اخلاق و خوش قیافه را پیش خیال خود مجسّم کند.(البته توصیه اکید می کنیم که این قهرمان خیالی را از بین هنرپیشه ها و ورزشکاران انتخاب نکنید که بعداً پشیمان می شوید!)

 

۳- خصوصیات مرد نمونه در تولید نرینه!

 

این مرد که به قول ابن سینا به او«آتش پاره» می گویند مردی است که تن نیرومندی داشته باشد؛ گوشت بدنش میانگین سفتی و نرمی باشد؛ منی اش پرمایه و گرم باشد؛ بیضه هایش درشت و رگ درشت باشند؛ از نزدیکی کردن ناتوان نشود و آب پشتش از طرف راست بدن تراوش کند. همچنین گفته می شود که اگر مردی خواب های جنسی زیادی ببیند جنین نر تولید خواهد کرد.

 

۴- خصوصیات زن نمونه در پسر آوردن!

 

این زن که به قول ابن سینا، او را «مادّه عقاب» لقب داده اند؛ زنی است که رنگ و رو و سیمای معتدل دارد؛ بدنش نه سفت است و نه شل؛ خون عادتش غلیظ است امّا چرک آلوده نیست؛ حواس و حرکاتش بر مرام است؛ نه اسهال همیشگی دارد نه یبوست دایمی؛ چشمانش بیشتر تمایل به رنگ مشکی دارند تا به میشی و دلشاد و بذله گوی و نیک نفس است. زنانی که مدّت دوره ماهیانه آنها(از ابتدای یک عادت تا ابتدای عادت بعدی) کوتاه و حدّاکثر تا ۲۲ روز است آمادگی بیشتری برای پسردار شدن دارند تا زنانی که مدّت حیض و پاک شدن از حیض آنها به چهل روز می کشد.

 

تذکّر مهم: باز هم یادآوری می کنیم که مطالبی مانند آن چه در این مقاله ذکر شد، همه تاثیراتی در حدّ افزایش آمار و احتمالات دارند و نمی توان به طور مطلق از آنها صحبت کرد.

 

**************************

 

نکته پایانی:علیرغم مطالب فوق، بهتر آن است که به جای استفاده از این روشها، تسلیم مشیت الهی باشیم و با دعا و طلب خیر برای فرزندانمان، از او بخواهیم که فـرزندانی « زیـبا صـورت، زیـبا سیرت و زیبا سریرت» به ما عنایت فرماید. ان شاءالله

 

+ نوشته شده در  یکشنبه دوازدهم مرداد 1393ساعت 22:36  توسط خانه بهداشت بهورز مازندران  | 

مطالب قدیمی‌تر